De Schermtijd Detox: Instructies
Je hebt alle voorbereiding gelezen, je huis en speelgoed is op orde dus je bent er klaar voor! Er zijn verschillende manieren om de Detox te doorlopen. Je kunt in 1x ‘cold-turkey’ stoppen of je gaat stapsgewijs minderen.
Als je voor de eerste optie kiest zou ik aanraden om eerst alle stappen van de voorbereiding goed te doorlopen en dan alle tablets en andere devices op te ruimen (en de afstandsbeiding van de tv eventueel buiten bereik te leggen). Dan kun je van start! Lees verderop op deze pagina over wat je kan verwachten.
Je kunt de Detox op verschillende niveaus uitvoeren. Kies voor een opbouw waarin je gedurende 4 weken lang de verschillende niveaus doorloopt. De duur is dus altijd 4 weken.
Er zijn verschillende manieren om deze 4 weken te doorlopen:
- regulier: alle niveaus gedurende 1 week volgen
- ‘cold turkey’: 4 weken lang volgens niveau 4. Dus je stopt meteen met alle schermtijd.
- milde detox: 1 week niveau 1, 1 week niveau 2 en 2 weken niveau 3. Hierbij stop je dus niet compleet.
Kies voor een variatie die jouw voorkeur heeft. Ik zou aanraden om tenminste 1 week compleet schermvrij te zijn maar je kan ook al verschil merken door de eerste 3 niveaus te doorlopen. Per niveau worden bepaalde schermtijd gewoontes doorbroken.
Hieronder staat per niveau beschreven wat je moet doen. Sla deze pagina op onder favorieten of maak screenshots zodat je de instructies makkelijk terug kunt vinden!
Niveau 1 (duur: 1 week)
- Geen TV aan op de achtergrond
- Geen interactieve schermtijd (tablets, smartphones en spelcomputers)
- Vervang de huidige programma’s/video’s die je kind kijkt voor een programma van de lijst ‘betere’ tv
- Geen schermtijd als afleiding tijdens autoritten en maaltijden
Ter verduidelijking: je kind kijkt vanaf nu dus enkel via de TV als het schermtijd is.
Niveau 2 (1-3 weken)
Alles van niveau 1 en:
- Geen schermtijd direct na het wakker worden
- Geen schermtijd direct voor het spelen
- Geen schermtijd binnen 2-3 uur voor het slapen
- Gebruik geen scherm tijdens verzorgingsmomenten (verschonen etc) zowel voor je kind als zelf. Dus geen luisterboek aan met oortjes en niet bellen of appen tijdens deze 1 op 1 momenten.
Niveau 3 (1-3 weken)
Alles van niveau 1 en 2 en:
- Kort de overgebleven schermtijd momenten in naar 20 minuten per keer
- Kijk zelf geen tv terwijl je kind in dezelfde ruimte is of speelt
Niveau 4 (1-4 weken)
- Stop met alle overgebleven schermtijd momenten en ga schermvrij!
Tijdens de Detox: wat kan ik verwachten?
Afhankelijk van hoeveel schermtijd je kind kreeg en hoe je het aanpakt kun je een toename merken in bepaald gedrag. Zoals emotioneel gedrag, veel huilen, driftig zijn, verveling, moeite met overgangen of moeite met zelf spelen. Zie ook het artikel over scherm-afhankelijkheid. Het kan in sommige gevallen lijken op afkickverschijnselen. Hoe lastig dit ook kan zijn, zet door! Het doorbreken van deze gewoontes kost echt tijd en het moeilijke gedrag zal weer gaan afnemen.
Het is aan te raden om in de eerste week (of eerste twee weken) een aantal activiteiten gepland te hebben buiten de deur. Dan is je kind minder bezig met schermtijd. Voorbeelden zijn: na school naar de speeltuin of het park, met de fiets of auto naar een stuk natuur (zoals bos, heide, strand of duin), een museum bezoeken of naar het zwembad.
Binnenshuis kun je in de eerste week wat gestructureerde activiteiten aanbieden zoals een knutselactiviteit of sensorisch materiaal. Dit lijkt tegenstrijdig gezien mijn visie op vrij spel (zonder sturing van volwassenen). Het kan echter zo zijn dat je kind niet in staat gaat zijn om zichzelf te vermaken in de eerste periode. Schermtijd is passief vermaak wat weinig van het kind zelf vraagt. Het is dan een hele overgang van vermaakt worden naar jezelf vermaken. Het kan dus helpen als er iets klaar ligt om te doen.
Weet wel dat jij als ouder de verveling niet hoeft op te lossen. Je kan dus de eerste week een paar activiteiten aanbieden als blijkt dat het zelf spelen niet lukt maar probeer dit geen gewoonte te maken. Het enige wat dan verandert is na de Detox is dat je kind niet afhankelijk van schermtijd is voor vermaak maar van jou. Dus geef eerst ruim de tijd (minimaal een halfuur) voor het zelf spelen en als het echt niet gaat zorg dan dat je een paar ideeën achter de hand hebt die je kan aanbieden. Bouw dit ook weer af zodat je kind wel echt oefent met zelf spelen. Lees meer tips voor spelen verderop op deze pagina.
Bekijk aan het eind van elke week wat je is opgevallen aan gedrag. Wat was de grootste uitdaging? Wat is een verschil wat je die week hebt opgemerkt?
Hieronder een aantal algemene tips ter ondersteuning.
Je kind kan gedurende het afkicken van schermtijd verschillende emoties laten zien zoals boosheid en emotioneel of verdrietig zijn.
Houd hier rekening mee. Erken emoties door ze te benoemen (ik zie dat je verdrietig/boos bent). Je hoeft de emoties niet op te lossen. Probeer er vooral te zijn voor je kind. Als de emoties gezakt zijn kun je samen bespreken wat je kind kan helpen als hij boos of verdrietig is. Wat vindt hij prettig op die momenten? Lees in dit artikel meer tips voor de emotieregulatie.
Zorg voor voldoende momenten van connectie gedurende de dag zoals ik ook hieronder beschrijf bij hoe stimuleer ik zelfstandig spel.
In de voorbereiding is besproken hoe je een fijne speelplek creëert en hoe je zorgt voor passend speelmateriaal. Hieronder wat algemene tips:
- Maak elke dag een (globale) planning en bespreek deze met je kind. Zo bied je voorspelbaarheid en weet je kind wat hij kan verwachten. Bijv.: na school naar huis, even samen wat eten en drinken en kletsen en dan speeltijd tot 1700, dan is het tijd om boodschappen te doen op de fiets. Weer naar huis en spelen terwijl papa/mama eten maakt. Na het eten buiten wandelen/fietsen met papa en mama, daarna bed routine.
- Communiceer wat je doet naar je kind. Bijvoorbeeld: ik ben even in de slaapkamer was aan het vouwen. Als er wat is vind je me daar. Dit hoef je natuurlijk niet tot in detail te doen maar voor jonge kinderen kan het prettig zijn om het even te vermelden als je langere tijd in een andere kamer bent dan zij.
- Accepteer het als je kind erg zoekende is in het spelen en nog niet meteen lang speelt. Je hoeft dit niet op te lossen. Wil je kind jou helpen, prima. Gaat hij na 2 minuten weer, ook prima.
- Laat de gedachte los dat jij je kind zou moeten vermaken of bezighouden.
- Als je ziet dat je kind gefocust speelt probeer dit dan niet te verstoren. Vertrouw erop dat als er wat is hij zelf naar je toe komt.
- Bouw momenten samen in gedurende de dag. Bijvoorbeeld door tijdens het middageten bewust samen te zitten en te kletsen of voor te lezen. Dit kunnen dus korte momenten van connectie zijn en ook langere. Zoals samen iets bakken of samen naar een winkel toe gaan en kletsen op de fiets. Al deze momenten geven je kind vertrouwen. Ze weten dan: papa/mama is er voor mij. Dit helpt met het zelfstandig spelen omdat daarvoor nodig is dat de emotionele behoeftes voldaan zijn. In dit artikel noem ik een paar manieren voor connectie zonder dat je met je kind hoeft te spelen.
Een aantal tips en ideeën voor meer buiten tijd:
- Na het avondeten met het gezin (of 1 ouder met 1 kind) een wandeling maken. Eventueel op de step of fiets ipv lopen. Dit kan een leuke nieuwe gewoonte worden als gezin! Elke dag en elk seizoen ziet het er weer anders uit buiten.
- Na school of na de opvang door naar de speeltuin of een andere buiten plek waar je kind kan spelen
- Eet buiten wanneer dat kan. Of combineer naar het park of naar de speeltuin gaan met een picknick. Dit hoeft niet duur of uitgebreid: gesmeerde broodjes en een kleed en je bent er al! Op die manier is het makkelijker om langer buiten te zijn.
- In plaats van met de auto wandelend naar de winkel met je kind lopend of op de fiets/step mee
- Neem tekenblokken en potloden mee naar buiten en laat je kind iets kiezen om na te tekenen (en doe zelf vooral mee!).
- Als je beschikt over een tuin kan vrijwel elk type spel ook buiten plaatsvinden. Maak een modderkeuken zodat er heerlijk gekliederd kan worden. Een mooi voorbeeld van sensorisch spel.
- In het weekend een langer stuk fietsen of wandelen
- Maak een speurtocht. Laat kinderen bijvoorbeeld bepaalde blaadjes of kastanjes zoeken in de herfst. Elk seizoen kun je een andere variant maken.
- Maak een buiten-bingo: maak een lijst met planten, dingen of gebouwen die je in de omgeving van jullie huis kan vinden en kijk wie het eerste bingo heeft.
- Ook (of juist!) met slecht weer naar buiten. Kinderen vinden regen en ander ‘slecht’ weer vaak helemaal niet zo vervelend. Kwestie van goede kleren aantrekken en gaan!
- In het weekend (of bij voldoende tijd doordeweeks) met de auto/OV naar een natuurplek zoals bos, strand, duin, heide voor langere tijd. Eventueel kan je kiezen dit ‘child-led’ (door het kind geleid) te doen. Als ouder volg je dan je kind, zijn tempo en zijn route. Kinderen zien hele andere dingen dan wij! Puur omdat er bepaalde routes in een bos, museum of dierentuin staan betekent niet dat we die MOETEN volgen. Kinderen vinden het vaak erg leuk om dit zelf te bepalen en dit valt ook zeker onder spel. Er is immers geen invloed van volwassenen. Uiteraard let je op de veiligheid en ga je niet naar verboden plekken.
Zie het als een uitdaging om zoveel mogelijk buiten te komen. Het doet iedereen goed en elk moment is er eentje extra!
Inspiratie voor buiten vind je op deze pagina’s:
- @scharrelkids op Instagram voor inspiratie!
- @buitenspeeldoeboek maakt ontzettende leuke doe-boeken vol inspiratie, weetjes, knutsels, recepten en opdrachten voor elk seizoen. Bekijk ook de website.
- Het Amerikaanse initiatief ‘1000 hours outside’ heeft als idee dat je door 3 uur buiten te zijn per dag de 1000 uur per jaar haalt en compenseert voor de tijd die kinderen achter schermen zitten. Ook op Instagram @1000hoursoutside
Ik heb een hoop kinderen tv-programma’s bekeken en beoordeeld. Hierbij heb ik onder andere gekeken naar de snelheid en intensiteit van het programma, naar de inhoud en naar taal. Hier zijn 4 categorieen uit voortgekomen. Categorie 1 zijn de best scorende programma’s, categorie 2 zijn nog steeds een prima keuze, categorie 3 zijn programma’s die oké zijn maar die je liever niet te vaak aanzet en onder categorie 4 vallen alle programma’s die onvoldoende scoren. Klik hier om naar de TV beoordelingen te gaan (ook te bereiken via Kinder TV in het menu).
Na de Detox
Denk na over de rol die schermtijd na de Detox gaat spelen. Dit is afhankelijk van jouw situatie. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je elke week een vaste ochtend hebt waarbij je thuiswerkt maar geen opvang hebt. Misschien gaat het dan wel grotendeels goed maar heb je een belangrijk telefoontje of een online meeting waar je echt niet bij gestoord wil worden. Dit kan dan een goed moment zijn voor een tv-programma van de lijst.
Het kan ook zijn dat jullie als gezin een bepaalde sport kijken zoals voetbal of formule 1. Bij jonge kinderen zou ik proberen dit zoveel mogelijk te kijken als de kinderen slapen of er niet zijn. Dit gaat echter niet altijd en vanaf een bepaalde leeftijd wil je kind waarschijnlijk meekijken. Dat is natuurlijk prima en kan ook een mooie familietraditie worden. Bovendien kijken volwassenen in dit geval mee en mits het geluid niet te hard staat is het niet perse te stimulerend voor kinderen. Sportwedstrijden duren soms wel lang; verplicht je kind daarom niet om alles te kijken maar laat hem of haar gaan als de aandacht er niet meer is.
Dan zijn er nog momenten dat een kind ziek is of jullie als gezin met zijn allen ziek zijn. Dit zijn momenten waarop schermtijd in mijn ogen geoorloofd is. Kinderen die zich niet prettig voelen en erg hangerig zijn hebben vaak moeite met spelen en missen daar waarschijnlijk ook de energie voor op dat moment. Het is dan prima als je de dag doorbrengt met TV. Houd er echter rekening mee dat je de dagen erna ander gedrag kan zien bij je kinderen en probeer zoveel mogelijk programma’s van de lijst te kiezen.
Bewaar schermtijd voor zo af en toe en onthoud dat het niet nodig is voor de ontwikkeling. Binnen en buitenspelen is daar wel voor nodig! Kinderen gaan de rest van hun leven nog voldoende in aanraking komen met digitale media. Laten we hen de kans geven om via spel zich te ontwikkelen en de digitale wereld uit te stellen tot hun hersens voldoende ontwikkeld zijn om hier verstandig mee om te gaan. De jonge jaren zijn cruciaal om een goede basis te leggen voor de rest van hun leven.
Bij voorkeur krijgen kinderen tot 2 jaar helemaal geen schermtijd. Het af en toe laten kijken van tv zou ik pas vanaf 3 of 4 jaar doen maar dit is dus zeker niet noodzakelijk en als je langer kan of wil wachten doe dit dan vooral.