Ik denk dat iedereen stiekem wel weet dat het niet ideaal is voor kinderen om uren achter een scherm te zitten, of het nou ‘bewezen’ is in de wetenschap of niet.
Maar de rust die je wellicht ervaart zodra het filmpje aangaat maakt het toch wel heel verleidelijk om dat opnieuw of vaker te doen.
Je hebt je handen vrij, er wordt even geen mama geroepen, je kan gewoon even je ding doen zonder gestoord te worden. Hoe heerlijk is dat!
Waarom kiezen ouders voor een scherm?
Uit Nederlands onderzoek [1] blijkt dat ouders schermtijd inzetten bij hun kind om de volgende redenen:
- Om andere taken te kunnen doen (zoals het huishouden of werk)
- Om het gedrag van hun kind te reguleren (kind bijv. laten kalmeren)
- Voor ‘me-time’
Kortom, ouders gebruiken schermtijd regelmatig als babysitter of zoethouder.
Het is niet mijn doel om je hier een schuldgevoel over aan te praten. Als ouder heb je meer dan genoeg te doen op een dag. Daarnaast is het van belang om goed naar je eigen behoeftes te lusiteren. Als je eigen emmer leeg is zal het lastig zijn om goed voor anderen te zorgen. Soms is het dan simpelweg niet anders en moet er even een filmpje aan. Het is niet erg als dit af en toe gebeurt maar ik hoop je wel te laten zien dat het ook anders kan.
Kinderen zijn van nature gemaakt om te spelen
We lijken vergeten te zijn dat kinderen meer dan prima in staat zijn zichzelf te vermaken. Kinderen kunnen van baby af aan zelf spelen en hoe eerder je hiermee begint, hoe langer je kind in staat is om zelf te spelen op latere leeftijd. Het hele idee van zelfstandig spelen is namelijk dat je hier als ouder niet voor nodig bent. Je bedenkt niet wat of hoe je kind iets gaat doen. Dat is het werk van het kind.
En in die speeltijd heb jij tijd om te doen wat je wil. Of dat nou iets in het huishouden is of iets voor jezelf.
Door vaak te kiezen voor een scherm krijgt je kind niet de kans om te oefenen met zichzelf vermaken. De tablet of tv doet immers al het werk voor hem. Het is dan ook niet zo dat als je kind 4 of 5 is hij ineens wel zelf voor langere tijd kan spelen als hij hier nooit eerder mee heeft geoefend.
Hoe zorg ik dat mijn kind speelt en ik geen schermtijd nodig heb?
Is dit herkenbaar en misschien confronterend?
Het is gelukkig prima mogelijk om je kind (weer) zelf te leren spelen ook als hij nu best veel schermtijd krijgt. Dit zal natuurlijk wel wat moeite en doorzettingsvermogen kosten maar het is zeker de moeite waard. Lees in dit artikel hoe schermtijd het vermogen om te spelen in de weg kan staan en wat je kan doen.
Kinderen spelen niet uren achtereen zonder tussendoor te stoppen. Zo gaan ze bij jou langskomen voor een check-in moment met jou. Bijvoorbeeld om even te knuffelen, te laten zien wat ze gebouwd hebben, of wellicht hebben ze honger of moeten ze plassen. Je zal niet uren achtereen ongestoord iets kunnen doen. Het spelen gaat in fases waarin bijvoorbeeld gewisseld wordt van speelplek of speelgoed en waarin ze dus tussendoor even moeten plassen of eten.
Maar het mooie is dat als jij een goede routine hebt waarin je kind niet van jou afhankelijk is voor vermaak ze na zo’n check-in moment weer net zo snel door gaan met zelfstandig spelen.
Dit verlaagt de druk op jou omdat je niet continu bezig bent met je kind vermaken. En dan is de noodzaak om een filmpje aan te zetten zodat je iets gedaan kan krijgen ook een stuk minder aanwezig.
Kan ik dan nooit schermtijd inzetten?
Ook als je kind meestal zelf speelt kunnen er momenten zijn dat schermtijd misschien even nodig is. Als jij geen opvang hebt en thuis moet werken met je peuter dan kan het nodig zijn om de tv aan te zetten als je een belangrijke online meeting hebt zodat je niet gestoord wordt. Als dit heel af en toe zo is dan is dat natuurlijk niet erg. Kies voor een programma van de lijst zodat je de kans op overprikkeling en lastig gedrag verlaagt.
Het gaat erom dat schermtijd niet nodig is voor de ontwikkeling en je moet voorkomen dat je kind dagelijks voor lange tijd achter een scherm zit. Schermtijd maakt het ook lastiger voor jou om dingen te doen omdat het in de weg staat van het spelen en je kind dan afhankelijk blijft van vermaak van een scherm of van jou.
Meer tips vind je in de artikelen over vrij spel, de soorten spel, toy rotation en de speelgoedcategorieën. Al deze informatie kan je helpen om een goede speelomgeving te creëren en laat je anders kijken naar spel.
Mocht je willen minderen met schermtijd dan kan ik je hiermee helpen. In de gratis Schermtijd Detox komt de overgang van schermtijd naar zelf spelen uitgebreid aan bod!
Bron:
[1] Geurts, S., Bok, R., Eijnden, R., Vossen, H., & Koning, I. (2020). ‘Ze zijn lekker rustig achter een schermpje’: Een kwalitatieve studie naar het digitaal mediagebruik van kinderen en het eigenbelang van ouders. Kind en adolescent, 41, 313-329. 10.1007/s12453-020-00240-w.
